Η μετατροπή ιστορικών πόλεων σε τουριστικούς προορισμούς, ο εκτοπισμός των κατοίκων από αναβαθμισμένες περιοχές και η ανάγκη προσαρμογής των κτιρίων σε έναν κόσμο που αλλάζει με την τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης «Metamorphosis: Shifting Paradigms in European Urban Regeneration», στο πλαίσιο της Prodexpo 2026, που πραγματοποιείται στο Ωδείο Αθηνών στις 14 και 15 Οκτωβρίου στο Ωδείο Αθηνών.
Ο Filippo Innocenti, διευθυντής της ZHA Architects, προειδοποίησε για τον κίνδυνο οι ιστορικές πόλεις να χάσουν την καθημερινή τους ζωή, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη γενέτειρά του, τη Φλωρεντία. «Έχω παρακολουθήσει τη μεταμόρφωση της πόλης μου σε αυτό που θα αποκαλούσα ένα παγκόσμιο υπαίθριο μουσείο», ανέφερε, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το κατά πόσο αυτή η εξέλιξη ωφελεί τους κατοίκους αλλά και τους επισκέπτες. «Πρέπει πραγματικά να φροντίσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πόλεις μας. Δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε έναν τόπο που έχει αποστερηθεί εντελώς τη φύση του ως ζωντανού οργανισμού». Όπως εξήγησε, η πόλη δεν πρέπει να εξυπηρετεί αποκλειστικά την κατανάλωση, αλλά «να παραμένει τόπος παραγωγής, κατοικίας και εργασίας».
Υποστήριξε ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις επιτρέπουν την επιστροφή παραγωγικών δραστηριοτήτων στα αστικά κέντρα. «Τώρα έχουμε την ευκαιρία να φέρουμε αυτή την ελαφρά βιομηχανία, για παράδειγμα την τεχνολογία, πίσω στο κέντρο», ανέφερε, σημειώνοντας ότι υπάρχουν δραστηριότητες συμβατές με τις απαιτήσεις βιωσιμότητας, ρύπανσης και μεταφορών. Ως παράδειγμα παρουσίασε τη Σενζέν της Κίνας, όπου η παραγωγή μικροτεχνολογίας βρίσκεται μέσα στον αστικό ιστό. «Στόχος είναι να δημιουργήσουμε το πιο σύνθετο δυνατό μείγμα δραστηριοτήτων και κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, ώστε οι αστικές περιοχές να παραμένουν ζωντανές και λιγότερο ευάλωτες στις αλλαγές».
Από την πλευρά του, ο Pietro Elisei ερευνητής και ειδικός στον αστικό και περιφερειακό σχεδιασμό στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, επισήμανε ότι οι αναπλάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως κατασκευαστικά έργα. «Πρέπει να καταλάβουμε ότι η αστική αναγέννηση είναι μια σύνθετη διαδικασία. Δεν αφορά μόνο τη φυσική διάσταση των πόλεών μας», είπε, εξηγώντας ότι οι παρεμβάσεις επηρεάζουν την κοινωνία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον, την οικονομία και τους θεσμούς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον εξευγενισμό των αστικών περιοχών και στις συνέπειες που μπορεί να έχει για τους κατοίκους. «Όταν αναγκάζεις τους ανθρώπους να φύγουν από τον τόπο όπου γεννήθηκαν, αυτό δεν είναι ποτέ καλό», σημείωσε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι «ο εξευγενισμός αποτελεί επίσης ένδειξη μετασχηματισμού μιας πόλης».
Ο ίδιος ζήτησε να διευρυνθεί το μοντέλο συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ώστε να συμμετέχουν ενεργά και οι τοπικές κοινωνίες. «Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά τώρα είναι η ώρα να συμπεριλάβουμε και τους ανθρώπους», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι εξακολουθούν να λείπουν τα κατάλληλα εργαλεία και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων για την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης.
Έδωσε επίσης έμφαση στην ανάγκη μετάβασης από τη γραμμική στην κυκλική οικονομία. «Οι σύγχρονες πόλεις πρέπει να περάσουν από την ιδέα της γραμμικής οικονομίας, που ήταν η βιομηχανική, σε έναν τρόπο με τον οποίο κλείνουμε τους κύκλους μέσα στις πόλεις».
Από την πλευρά του, ο Julian Lipscombe, διευθυντής της Bennetts Associates, έθεσε το ζήτημα της προσαρμογής των πόλεων στις τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές. «Η μόνη βεβαιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αβεβαιότητα», τόνισε, κάνοντας αναφορά στην κλιματική αλλαγή, την τεχνητή νοημοσύνη και τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις. Περιγράφοντας μια συζήτηση με το 26χρονο γιο του, τόνισε: «Τον ρώτησα τι απασχολεί τη γενιά του αυτή τη στιγμή και μου είπε: πριν από έξι μήνες ήταν το κλίμα, τώρα είναι η τεχνητή νοημοσύνη». Όπως εξήγησε, πρόκειται για μια τεχνολογία που επηρεάζει ήδη τις προσδοκίες των νέων για την αγορά εργασίας, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζονται οι πόλεις και τα κτίρια.
Σημείωσε ότι η αβεβαιότητα επιβάλλει μεγαλύτερη ευελιξία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. «Τα νέα κτίρια πρέπει να είναι όλο και περισσότερο ευέλικτα, απλούστερα, λιγότερο σύνθετα και φθηνότερα», ανέφερε, ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται στις μελλοντικές αλλαγές.
Ως παράδειγμα επιτυχημένης αστικής αναγέννησης παρουσίασε το Μάντσεστερ, το οποίο κατάφερε να ανακάμψει από τη βιομηχανική παρακμή αξιοποιώντας τα πανεπιστήμια, τον πολιτισμό, τη μουσική και το ποδόσφαιρο. «Είναι ένα αρκετά καλό παράδειγμα του τι μπορεί να είναι μια επιτυχημένη αστική αναγέννηση», σημείωσε, τονίζοντας ότι «μέσα σε όλα αυτά, η κοινωνική διάσταση δεν ξεχάστηκε ποτέ».
Τη συζήτηση συντόνισε η Έρη Μητσοστεργίου, Principal και COO της Avison Young.
