Μισό αιώνα και πλέον μετά τη μεταπολίτευση η Ελλάδα παλεύει να βρει το βηματισμό της σε μια ευρωπαϊκή πορεία που θα έπρεπε να συμβαδίζει με τις πραγματικές δυνατότητες της. Ποιες ήταν όμως οι παθογένειες που την κράτησαν πίσω, τι έφταιξε και διαψεύστηκαν οι προσδοκίες της, γιατί βρέθηκε παγιδευμένη στη δίνη του χρέους και της οικονομικής στασιμότητας; Και τελικά υπάρχει ελπίδα να γυρίσει σελίδα;
Στα κρίσιμα αυτά υπαρξιακά ερωτήματα απαντά το πολυαναμενόμενο βιβλίο - ορόσημο του Μιχάλη Σάλλα με τίτλο «ΤΙ ΠΗΓΕ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ- και τι θα μπορούσε να διορθωθεί», που αναμένεται να κυκλοφορήσει από την AΘΕNS BOOKSTORE PUBLICATIONS στις 3 Ιουνίου σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
O πολύπειρος τραπεζίτης και καθηγητής μέσα από τη δική του βιωματική ματιά ακτινοσκοπεί την ιστορία των τελευταίων 50 ετών, τον κύκλο των χαμένων ευκαιριών, τις ατολμίες και τις αστοχίες των κυβερνήσεων, τις αυταπάτες και τις χαμένες ελπίδες της κοινωνίας και εν τέλει τα στρατηγικά λάθη που οδήγησαν την Ελλάδα στην δεύτερη ταχύτητα της Ευρωζώνης.
Το βιβλίο δεν αποτελεί μια απλή καταγραφή γεγονότων ούτε καταφεύγει σε εύκολα συμπεράσματα. Αντίθετα, επιχειρεί με εντυπωσιακή τεκμηρίωση μια συνολική ερμηνεία της ελληνικής διαδρομής από το 1970 έως το 2025 αναδεικνύοντας τις διαχρονικές αδυναμίες που συσσωρεύτηκαν μέσα σε δεκαετίες πολιτικών επιλογών. Η χαμηλή ανταγωνιστικότητα, η περιορισμένη παραγωγική βάση, το πελατειακό κράτος, η υπερκατανάλωση με δανεικά, η αδύναμη θεσμική συγκρότηση και η εξάρτηση από τον κρατικό δανεισμό παρουσιάζονται ως βασικοί παράγοντες που οδήγησαν τη χώρα στην κατάρρευση.
Παρουσιάζει και αναλύει τις οικονομικές πολιτικές που ακολούθησαν διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις μετά τη Μεταπολίτευση και στον τρόπο με τον οποίο τα κόμματα εξουσίας διαμόρφωσαν το οικονομικό μοντέλο της χώρας. Το βιβλίο ξεκινά με την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, τη δεκαετία του 1970, παρουσιάζοντας και την Έκθεση Αβέρωφ του 1981, η οποία αναδεικνύει τα τεράστια διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας. Εξετάζει επίσης στη συνέχεια πώς η περίοδος της κρατικής επέκτασης και της αναδιανομής της δεκαετίας του 1980 συνέβαλε στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αλλά ταυτόχρονα παγίωσε μια οικονομία που βασιζόταν όλο και περισσότερο στον δανεισμό και την κατανάλωση. Αναλύει επίσης τη δεκαετία του 1990 ως περίοδο εκσυγχρονισμού και ευρωπαϊκής προσαρμογής αλλά και ως περίοδο όπου δεν υλοποιήθηκαν οι βαθιές παραγωγικές αλλαγές που απαιτούσε η ένταξη στην ΟΝΕ.
Η δεκαετία του 2000 παρουσιάζεται ως η περίοδος της μεγάλης ψευδαίσθησης. Η φθηνή χρηματοδότηση, η πιστωτική επέκταση, η έκρηξη της κατανάλωσης και η επίπλαστη αίσθηση ευημερίας δημιούργησαν την εντύπωση μιας οικονομίας που συγκλίνει με την Ευρώπη. Το βιβλίο υποστηρίζει όμως ότι η Ελλάδα πέτυχε μόνο ονομαστική σύγκλιση και όχι πραγματική παραγωγική σύγκλιση. Η είσοδος στο ευρώ πραγματοποιήθηκε χωρίς την αναγκαία παραγωγική προετοιμασία και χωρίς ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, γεγονός που οδήγησε σταδιακά στη διεύρυνση των ανισορροπιών.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία του βιβλίου αφορά την περίοδο της κρίσης χρέους και των μνημονίων. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά σοβαρή κρίση αλλά ταυτόχρονα επιμένει ότι υπήρχαν εναλλακτικές πολιτικές και δυνατότητες αποφυγής της ακραίας κατάρρευσης που τελικά ακολούθησε. Μέσα από οικονομικά δεδομένα, πολιτικές αποφάσεις και διεθνή παραδείγματα αναλύεται γιατί η χώρα δεν κατάφερε να διαπραγματευτεί αποτελεσματικά με την Τρόικα και γιατί υιοθετήθηκαν πολιτικές που οδήγησαν σε βαθιά ύφεση, κοινωνική αποδιάρθρωση και τεράστιο οικονομικό κόστος.
Το βιβλίο υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος του κόστους των μνημονίων οφείλεται σε προχειρότητα και λανθασμένους χειρισμούς της Τρόϊκα αλλά και ελλείψεις της ελληνικής πλευράς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η θεωρία των «Τεσσάρων Ελλάδων», που αναπτύσσεται, μία από τις πιο πρωτότυπες αναλύσεις της ελληνικής κοινωνίας. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η χώρα δεν λειτουργεί ως μία ενιαία κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα αλλά ως τέσσερις διαφορετικές Ελλάδες που συνυπάρχουν, συγκρούονται και επηρεάζουν τις πολιτικές επιλογές, την ανάπτυξη και τη λειτουργία των θεσμών. Η Ελλάδα του βιοπορισμού, η Ελλάδα της κρατικής προστασίας, η Ελλάδα της ανταγωνιστικότητας, της εξωστρέφειας και της δημιουργίας και τέλος η Ελλάδα της διαπλοκής, των παρεμβάσεων στους θεσμούς και του τρόπου διανομής του πλούτου. Μέσα από αυτή την οπτική επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα δυσκολεύεται διαχρονικά να αποκτήσει σταθερό παραγωγικό και θεσμικό προσανατολισμό.
Όμως το ΤΙ ΠΗΓΕ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ δεν αρκείται στην καταγραφή των όσων δεν έγιναν. Προτείνει λύσεις για την Ελλάδα του 2040 με στόχο την εθνική ανασυγκρότηση, την ενίσχυση των θεσμών, την τεχνολογική αναβάθμιση, την ενεργειακή στρατηγική, τη θαλάσσια οικονομία, τη δημογραφική πολιτική και την ενίσχυση της περιφέρειας. Μέσα από την ανάλυση των λαθών και των χαμένων ευκαιριών προσφέρει μια τολμηρή απόπειρα να ανοίξει ξανά η συζήτηση για το μέλλον της χώρας σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών και τεχνολογικών ανατροπών.
Το βιβλίο του Μιχάλη Σάλλα, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει συζήτηση, δημόσιο διάλογο, αλλά και ουσιαστικό προβληματισμό για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας.
