Η μαστίχα της Χίου. ‘Ενα μοναδικό παγκόσμια προϊόν - πανάκεια για μια σειρά προβλημάτων υγείας, πανάκεια όμως, φαίνεται πως είναι και για την τοπική οικονομία του νησιού αλλά ακόμα και για την ανθρωπογεωγραφία του! Ο Γιώργος Τούμπος, πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου (Ε.Μ.Χ) που αποτελεί τον φορέα αποκλειστικής διαχείρισης της φυσικής μαστίχας στην Ελλάδα και το εξωτερικό μάς ξεναγεί στις δραστηριότητες της Ένωσης. Αυτή την εποχή στο εργοστάσιό της, οι παραγωγοί παραδίδουν τα στερεοποιημένα «δάκρυα» του χιώτικου μαστιχόδενδρου, που φέτος αναμένεται να ξεπεράσουν τους 200 τόνους.
«Λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά δεδομένα της Ένωσης, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τούμπος αλλά και τη χρηματοπιστωτική δυναμική του οργανισμού, φέτος θα αποπληρώσουμε το μαστίχι στον ένα μήνα από την τιμολόγηση του, στο σύνολό του και όχι όπως ίσχυε μέχρι τώρα, σε ένα ποσοστό 90% στον ένα μήνα και το υπόλοιπο 10% στο εξάμηνο. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι και τον Μάιο, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου υπολογίζεται ότι θα πληρώσει στους παραγωγούς πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ! Μιλάμε δηλαδή για μια πολύ καλή τονωτική ένεση στην οικονομία του νησιού».
Η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου ιδρύθηκε το 1938. Σήμερα, έχει μέλη περίπου 4.500 παραγωγούς από τους οποίους 1.700 είναι ενεργοί παραγωγοί. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών της είναι περί τα 24,5 εκατομμύρια ευρώ, το σημαντικότερο όμως, όλων είναι ότι κατάφερε κυριολεκτικά να ξαναζωντανέψει τα μαστιχοχώρια της νότιας Χίου. «Πριν 15 χρόνια, λέει ο κ. Τούμπος, ο μέσος όρος του μαστιχοπαραγωγού είχε ηλικία τα 58 με 60 χρόνια. Πλέον έχει πέσει κάτω από τα 40. Και αυτό θα ανταποκρίνονταν και στην κατοίκηση των μαστιχοχωριών αν για παράδειγμα είχαν κτισθεί εκεί βρεφονηπιακοί σταθμοί. Δηλαδή, μπορούσαν οι νέοι μαστιχοπαραγωγοί να μένουν στα χωριά χωρίς να σκέφτονται πού θα αφήσουν τα παιδιά τους όταν θα είναι στο χωράφι».
Πριν από 40 χρόνια, η παραγωγή μαστίχας κυμαίνονταν από 90 έως 150 τόνους ετησίως. Το 2021, έφτασε στην ποσότητα ρεκόρ των 213 τόνων. Ενώ, στόχος είναι τα επόμενα χρόνια η παραγωγή να φτάσει τους 250 με 300 τόνους.
Η εμπορική της δραστηριότητα είναι κυρίως εξαγωγική αφού περίπου το 80% της ετήσιας παραγωγής της μαστίχας Χίου προωθείται στο εξωτερικό. Σε 55 κράτη του κόσμου, ανάμεσά τους στις ΗΠΑ, την Κορέα, σε αραβικές χώρες, στην Τουρκία. «Και η ζήτηση που έχουμε είναι πλέον πάντα, πάνω από τα προϊόντα που παράγουμε» σημειώνει ο πρόεδρος της Ε.Μ.Χ.
Ας σημειωθεί ότι τα σημαντικότερα προϊόντα της Ε.Μ.Χ είναι προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π) ήδη από το 1997.
Η Ε.Μ.Χ λειτουργεί σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις συνολικής στεγασμένης επιφάνειας που ξεπερνά τα 10.000 τετραγωνικά μέτρα και όπου αναπτύσσεται το σύνολο των επιχειρησιακών της δραστηριοτήτων. Οι εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν δύο πλήρως οργανωμένες παραγωγικές μονάδες (εργοστάσιο Μαστίχας και εργοστάσιο Τσίχλας), καθώς και πειραματικό θερμοκήπιο.
Οι κύριες επιχειρηματικές και συνεταιριστικές δραστηριότητες της Ε.Μ.Χ αφορούν :
-στην οργάνωση και διαχείριση της αγροτικής παραγωγής.
-στην υποστήριξη των παραγωγών-συνεταιριστών μαστίχας.
-στη διαχείριση ζητημάτων που αφορούν στην νομική προστασία της μαστίχας και των σχετικών εμπορικών σημάτων.
-στον συντονισμό και την υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας που αφορά στο μαστιχόδενδρο, στις ιδιότητες, στις δράσεις και τις χρήσεις της μαστίχας.
-στον καθαρισμό, συσκευασία και εμπορία της φυσικής μαστίχας Χίου.
-στην έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων.
-στην παραγωγή και εμπορία προϊόντων μαστίχας (Τσίχλες ΕΛΜΑ, Μαστιχέλαιο, κάψουλες μαστίχας, ταμπλέτες μαστίχας).
Το 2002, η Ε.Μ.Χ. ίδρυσε τη θυγατρική εταιρία Mediterra Α.Ε με σκοπό την ανάπτυξη του δικτύου των καταστημάτων λιανικής πώλησης mastihashop. Η Meditera πλέον, αποτελεί τον εμπορικό βραχίονα της Ε.Μ.Χ με τζίρο 15 εκατομμύρια ευρώ.
Το 2015, η «καλλιέργεια της μαστίχας Χίου», εγγράφτηκε ως πολιτισμικό αγαθό στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και τον επόμενο χρόνο, η Μαστίχα Χίου έλαβε τη μονογραφία από την ΕΜΑ (European Medicines Agency) αποτελώντας πλέον παραδοσιακό φάρμακο για στομαχικές διαταραχές και για την ανάπλαση του δέρματος.
Το 2016, ιδρύθηκε η θυγατρική εμπορική εταιρεία Mastiha Damla Sakiz με έδρα τη Σμύρνη. Η διανομή μαστίχας και προϊόντων μαστίχας στην Τουρκία καθώς και η προστασία της μαστίχας από αθέμιτες και κακόβουλες πρακτικές συμπεριλαμβάνονται στους ιδρυτικούς στόχους της.
Το 2017, ιδρύθηκε το Κέντρο Έρευνας Μαστίχας με στόχο να αποτελέσει τον αξιόπιστο Φορέα που θα συντονίζει την ακαδημαϊκή συζήτηση και επιστημονική έρευνα για τη μαστίχα. Ως ερευνητικός Φορέας καταγράφει συστηματικά τα ευρήματα της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας, αναζητά νέες και εξελίσσει τις υφιστάμενες εφαρμογές λειτουργώντας ως γέφυρα γνώσης ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και τις Βιομηχανικές Επιχειρήσεις όλων των κλάδων που επενδύουν ή θέλουν να επενδύσουν στη μαστίχα.
«Με σκοπό την προστασία των καταναλωτών και του προϊόντος η Ένωση Μαστιχοπαραγγωγών Χίου σε συνεργασία με διαπιστευμένους φορείς, πραγματοποιεί τακτικούς ετήσιους ελέγχους σε όλα τα στάδια της αγροτικής παραγωγής. Στο πλαίσιο του στρατηγικού της σχεδιασμού, επενδύει μεγάλα χρηματικά ποσά για την εκπόνηση ερευνητικών Προγραμμάτων, τη συμμετοχή της σε Προγράμματα προώθησης και τον εκσυγχρονισμό του πάγιου εξοπλισμού της. Σκοπός μας, ακόμα, η εκπαίδευση νέων μαστιχοπαραγωγών» καταλήγει ο κ. Τούμπος.
